Havayollarında kârlılık üzerindeki baskı artarken, ödeme süreçlerinin etkin yönetimi de giderek daha önemli hâle geliyor. IATA’nın Haziran 2026 tahminine göre sektörün toplam net kârının 2025’teki 45 milyar dolar seviyesinden 2026’da 23 milyar dolara gerilemesi bekleniyor. Edgar, Dunn & Company’nin IATA için yürüttüğü ve 2025’de paylaştığı araştırma ise havayollarının yıllık ödeme maliyetlerini yaklaşık 22 milyar dolar olarak hesaplıyor. Farklı dönemlere ait bu rakamlar, ödeme maliyetlerinin havayollarının kârlılığı açısından taşıdığı önemi net bir şekilde ortaya koyuyor.
Ancak ödeme süreçlerinin etkisi yalnızca maliyetlerle sınırlı değil. Tercih edilen ödeme yönteminin sunulmaması, teknik bir kesinti veya gereğinden fazla adım içeren bir doğrulama süreci, yolcunun satın alma işlemini tamamlamadan ayrılmasına neden olabiliyor. Bu nedenle havayolları için ödeme yönetimi; maliyet, işlem başarısı, güvenlik ve yolcu deneyiminin birlikte ele alınmasını gerektiriyor.
Daha Merkezi ve Esnek Bir Ödeme Yapısı
Ödeme orkestrasyonu; bankalar, ödeme hizmet sağlayıcıları (PSP), alternatif ödeme yöntemleri, dijital cüzdanlar ve dolandırıcılık önleme çözümleri gibi farklı ödeme bileşenlerini merkezi bir yapı üzerinden yönetmeyi sağlayan bir teknoloji katmanıdır.
Havayollarının web siteleri, mobil uygulamaları, çağrı merkezleri, acenteleri, GDS bağlantıları ve havalimanı satış noktaları gibi birçok satış kanalı bulunken; yolcuların ödeme tercihleri de pazara ve para birimine göre değişiyor. Ortak bir ödeme altyapısı, yeni ödeme yöntemlerinin ve ödeme hizmet sağlayıcılarının devreye alınmasını kolaylaştırıyor ve farklı kanallarda tekrarlanan entegrasyon ihtiyacını azaltıyor.
Dinamik yönlendirme sayesinde işlemler; ödeme yöntemi, para birimi, kartın düzenlendiği ülke, kanal, işlem tutarı, sağlayıcı performansı ve maliyet gibi kriterlere göre en uygun sağlayıcıya yönlendirilebilir. Merkezi kural yönetimi de operasyon ekiplerinin ödeme akışlarını değişen koşullara göre daha hızlı uyarlamasını sağlar.
Ödeme Kesintilerine Karşı Satışın Korunması
Bir ödeme sağlayıcısındaki teknik sorun veya geçici kesinti, doğrudan satış kaybına dönüşebilir. Orkestrasyon altyapısı, belirlenen kurallar doğrultusunda işlemi alternatif bir sağlayıcıya yönlendirebilir veya yeniden deneme mekanizmasını devreye alabilir.
Ancak başarısız görünen her işlem gerçekten başarısız olmayabilir. Örneğin bir zaman aşımı sırasında ödeme sağlayıcısı işlemi tamamlamış, ancak yanıt havayoluna ulaşmamış olabilir. İşlemin durumu kontrol edilmeden yeniden denenmesi ise mükerrer tahsilat riskine yol açabilir.
Öte yandan yerel ödeme yöntemlerinin sunulması, ödeme adımlarının azaltılması ve kart saklama/tokenizasyon gibi teknolojiler, daha hızlı ve kullanıcı dostu bir deneyim sağlar. Risk bazlı kimlik doğrulama ve dolandırıcılık önleme mekanizmaları ise güvenlik ile kullanıcı deneyimi arasında denge kurulmasına yardımcı olur.
Ödeme Satışla Sona Ermez
Havayollarında ödeme yönetimi bilet satışının tamamlanmasıyla bitmez. Bilet değişiklikleri, iptaller, ek hizmetler, ek tahsilatlar ve iadeler de ödeme yaşam döngüsünün önemli parçalarıdır.
Bu işlemlerin rezervasyon, sipariş, bilet veya ilgili hizmetlerle ilişkilendirilmesi; farklı sağlayıcılardan gelen finansal verilerin tek bir yapı üzerinden takip edilmesi ve mutabakat süreçlerinin otomatikleştirilmesi, operasyonel verimlilik açısından önem taşır, manuel iş yükünü azaltırken tutar farklarının belirlenmesini kolaylaştırır.
Aynı zamanda işlem onay oranları, teknik hata ve zaman aşımı oranları, kesintilerde alternatif sağlayıcıyla tamamlanan işlemler ve başarılı işlem başına ödeme maliyeti gibi göstergelerin izlenmesi, ödeme altyapısının sürekli iyileştirilmesine olanak sağlar.
Havayolu perakendeciliği geliştikçe bu ihtiyaç daha da önemli hâle gelecektir. Uçuşların yanı sıra ek hizmetlerin aynı sipariş içinde sunulması ve NDC ile ONE Order gibi yaklaşımların yaygınlaşması, ödeme hareketlerinin ilgili sipariş ve hizmetlerle birlikte yönetilmesini gerektirecektir.
Hitit Bu Dönüşümün Neresinde?
Hitit olarak biz de ödeme teknolojilerindeki bu dönüşümü yakından takip ediyor ve ödeme orkestrasyonu alanındaki çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Amacımız, havayollarının farklı ödeme sağlayıcılarını ve yöntemlerini daha merkezi, esnek ve verimli bir yapı üzerinden yönetebilmesini desteklemek.
Ödeme altyapısını yalnızca bir tahsilat noktası olarak değil, satıştan satış sonrasına kadar havayolunun farklı süreçleriyle birlikte çalışan stratejik bir teknoloji katmanı olarak ele alıyoruz. Bu doğrultudaki çalışmalarımızla, havayollarının bugünün ihtiyaçlarına yanıt verirken gelecekteki ödeme ve perakendecilik modellerine de hazır olmalarına katkı sağlamayı hedefliyoruz.
Ödeme orkestrasyonu çalışmalarımız hakkında detaylı bilgi almak için [email protected] adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar:
IATA, Industry Statistics, Haziran 2026.
Edgar, Dunn & Company, From Plumbing to Storefront: How “Payments” Is Changing for Airlines, 4 Mart 2025.